Καθημερινή Αδέσμευτη Εφημερίδα

Από παλαιά Οθωμανικά αρχεία : Η ευρύτερη περιοχή Δομοκού, έναν αιώνα μετά την Άλωση της Πόλης (ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ)

Γράφει ο Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος, φυσικός

 

 

Το Κάστρο του Δομοκού (από τη Βικιπαίδεια)

 

Πρόλογος
Τα Οθωμανικά κατάστιχα των ετών 1514-1550, στα οποία στηρίζεται η παρούσα εργασία είναι πρωτογενές υλικό καταγραφής του πρώτου μισού του 16ου αι., που έγινε για φορολογικούς λόγους, μετά την οριστική κατάληψη της Ρούμελης από τους Οθωμανούς Τούρκους. Ήταν καιρός να αντλήσουμε στοιχεία και από τα αρχεία της πλευράς αυτής. Μετά την περιοχή Ζητουνίου και Μενδενίτσας, του Πατρατζικίου (Υπάτης), ακολουθεί η περιοχή Δομοκού.
Η εργασία αυτή, όπως συνηθίζω και σε άλλες ανάλογες, θα αποδοθεί με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

 

1. Η γεωγραφική διαίρεση της περιοχής
Θυμίζουμε τη γεωγραφική διαίρεση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που έγινε στη διάρκεια του πρώτου μισού του 16ου αι., με σουλτάνο το Σουλεϊμάν το Μεγαλοπρεπή (1494-1566). Η διαίρεση έγινε σε Εγιαλέτια (π.χ. Ρούμελης, Θεσσαλίας, Μωριά, κ.ά.), που αυτά χωρίζονταν σε μικρότερα και ονομάζονταν λιβά ή σαντζάκ (όπως π.χ. Τρικάλων, Ευρίπου, κ.ά.). Ακόμη μικρότερα τμήματα ήταν ο καζάς (π.χ. Ζητουνίου, Καρπινίς, Φαρσάλων, κ.ά.) και υποδιαίρεση αυτού ήταν η ναχιγιέ δηλ. επαρχία (όπως π.χ. Μενδενίτσας, Δομοκού, κ.ά.) Σκοπός της ήταν να ακολουθήσει απογραφή των οικισμών και του πληθυσμού για επιβολή φορολογίας.
Με βάση τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα από την καταγραφή αυτή, γνωρίζουμε ότι ο Δομοκός (Dömeke) την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν επαρχία (ναχιγιέ) αρχικά και αργότερα καζάς, ενώ τρία χρόνια πριν ελευθερωθεί (το έτος 1881) ήταν πάλι έδρα επαρχίας.

 Το τουρκικό νόμισμα Ακτσές (άσπρο)


Την περίοδο που αναφερόμαστε εδώ και συγκεκριμένα από το 1466 έως το 1610 ο καζάς Φαρσάλων είχε δύο επαρχίες :
(α) Φαρσάλων (που τότε λεγόταν Τσατάλτζα) και περιλάμβανε τις περιοχές Βόλου, Βελεστίνου και Λεχώνια.
(β) Δομοκού, και περιλάμβανε τις περιοχές Καταφυγίου και Αλμυρού.
Ο καζάς Φαρσάλων ανήκε στο σαντζάκι των Τρικάλων και στο Εγιαλέτι της Ρούμελης.
Όπως αντιλαμβάνεστε η επαρχία Δομοκού τότε περιλάμβανε τμήματα, τα οποία στα σημερινά χρόνια ανήκουν στους νομούς Καρδίτσας, Ευρυτανίας, Λάρισας και Μαγνησίας.