Το σχέδιο «Εύρυτος» παραμένει ένα αστήρικτο πυροτέχνημα

Στην πρώτη μας προσέγγιση για το σχέδιο Εύρυτος, δηλαδή την εκτροπή των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελιώτη για εμπλουτισμό του ταμιευτήρα του Ευήνου είχαμε θέσει ορισμένα θεμελιώδη ερωτήματα για τη σκοπιμότητα και την τεκμηρίωση αυτή της μεγάλης παρέμβασης στο ορεινό περιβάλλον.
Τρεις μήνες μετά τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα και καθιστούν το πρώτο συλλαλητήριο στις 8/2/2026, στο Καρπενήσι, ενάντια στο σχέδιο, εύλογη και αναπόδραστη λαϊκή αντίδραση. Μιας και βρισκόμαστε μέσα στη χειμερινή, υγρή περίοδο του έτους, θυμίζουμε πως ένα βασικό θέμα που είχαμε αρχικά θέσει ήταν το εξής:
«Πόσο ρεαλιστικό είναι να επενδύονται εκατοντάδες εκατομμύρια για ένα έργο που ενδέχεται να λειτουργεί εποχικά; Διότι, σε «καλά» υδρολογικά έτη, με τους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ να δέχονται πάνω από 800 εκατ. κυβικά μέτρα νερό, είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς, γιατί να χρειάζονται επιπλέον 200 εκατ. κυβικά μέτρα από τους ποταμούς της Ευρυτανίας.»
Από τις πρώτες εξαγγελίες για το σχέδιο «Εύρυτος» μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί ουσιαστικά νέα στοιχεία που να μπορούν έστω στοιχειωδώς να το υποστηρίξουν. Και τα αρχικά ερωτήματα γίνονται ακόμη πιο πιεστικά όταν βρισκόμαστε σε ένα υδρολογικά καλό έτος, όπως το τρέχον.
Με βάση τα στοιχεία που δημοσιεύει η ΕΥΔΑΠ για τα αποθέματα των ταμιευτήρων, σχεδιάστηκε το Διάγραμμα 1 που δείχνει τη μεταβολή της ποσότητας νερού στη λίμνη του Ευήνου από τις 2/1/2026 έως τις 2/2/2026. Η εικόνα είναι απολύτως σαφής: από περίπου 32 εκατ. κυβικά μέτρα στις αρχές Ιανουαρίου, τα αποθέματα έφτασαν περίπου τα 74 εκατ. κυβικά μέτρα στις αρχές Φεβρουαρίου. Μέσα σε έναν μήνα, δηλαδή, τα αποθέματα υπερδιπλασιάστηκαν!
Ο Ιανουάριος υπήρξε ιδιαίτερα βροχερός, τόσο γενικά στη χώρα όσο και ειδικά στη δυτική Στερεά Ελλάδα. Ενδεικτικά, ο μετεωρολογικός σταθμός που είναι εγκατεστημένος κοντά στη λίμνη του Μόρνου κατέγραψε ιδιαίτερα μεγάλο ύψος βροχής, 245,5 mm, τον Ιανουάριο, γεγονός που αποτυπώνει την ένταση των επεισοδίων υετού που τροφοδοτούν άμεσα τις εισροές προς τους ταμιευτήρες του υδροσυστήματος της Αθήνας. Δεν πρόκειται, επομένως, για μια «οριακή» βελτίωση, αλλά για μια σαφή υδρολογική ανάκαμψη.
Υπενθυμίζεται ότι μέσω της σήραγγας Ευήνου–Μόρνου μεταφέρεται νερό από τη λίμνη του Ευήνου προς τη λίμνη του Μόρνου, τον βασικό ταμιευτήρα του υδροσυστήματος της Αθήνας.
Ο ταμιευτήρας του Ευήνου έχει ωφέλιμη χωρητικότητα περίπου 100 εκατ. κυβικά μέτρα. Με άλλα λόγια, σε έναν μόνο υδρολογικά πλούσιο μήνα, η λίμνη πλησίασε το 75% της χωρητικότητάς της. Αν δεν υπήρχε η μεταφορά προς τον Μόρνο, είναι απολύτως πιθανό να είχαμε προσεγγίσει συνθήκες υπερχείλισης.
Και εδώ επανέρχεται, ακόμη πιο επιτακτικά, το αρχικό ερώτημα: τι θα γίνεται το νερό του Καρπενησιώτη και του Κρικελιώτη στις καλές υδρολογικές χρονιές; Γιατί να αντλήσεις νερό από την Ευρυτανία, αλλοιώνοντας σοβαρά το φυσικό της περιβάλλον και την υδρολογική ισορροπία των ποταμών της, όταν οι υφιστάμενοι ταμιευτήρες μπορούν να γεμίζουν τόσο γρήγορα από τις φυσικές βροχοπτώσεις; Τα καλά υδρολογικά έτη (ουσιαστικά όταν οι βροχοπτώσεις κινούνται γύρω από το μέσο όρο) οι εισροές προς του ταμιευτήρες είναι επαρκέστατες.
Το σχέδιο «Εύρυτος» φαίνεται να στηρίζεται στην υπόθεση ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια μόνιμη, δομική λειψυδρία. Όμως η υδρολογία δεν λειτουργεί με υποθέσεις· λειτουργεί με δεδομένα. Και εδώ εντοπίζεται ένα διπλό, σοβαρό έλλειμμα. Από τη μία πλευρά, μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια αναλυτικά υδρολογικά δεδομένα των ίδιων των ποταμών Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη (χρονοσειρές παροχών, απορροής, ελάχιστων και μέσων ροών) που να τεκμηριώνουν ότι μπορούν να προσφέρουν με αξιοπιστία και σταθερότητα τους όγκους νερού που επικαλούνται οι εξαγγελίες.
Αν ο ταμιευτήρας του Ευήνου μπορεί να γεμίζει μέσα σε έναν μήνα, τότε η αφαίμαξη της Ευρυτανίας δεν αποτελεί λύση, αλλά μετατόπιση του προβλήματος. Πριν προχωρήσουμε σε νέες εκτροπές, οφείλουμε να απαντήσουμε με ειλικρίνεια και τεκμηρίωση στο απλό ερώτημα που παραμένει αναπάντητο: όταν βρέχει, πού θα χωράει όλο αυτό το νερό;
Ευχόμαστε στον Ευρυτανικό λαό,  καλό αγώνα για την υπεράσπιση του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής, ενάντια σε αμφιλεγόμενα μεγαλεπήβολα έργα που θα το αλλοιώσουν με μη αναστρέψιμο τρόπο.
Τα νερά έχουν φωνή!
Νίκος Μ. Κατσουλάκος
Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΕΜΠ