«Βασικά, εγώ είμαι η δημοκρατία»

Γράφει ο Χρήστος Αλεξανδρής

Η νέα παραίτηση πρωθυπουργού στη Μεγάλη Βρετανία όπως ήταν αναμενόμενο κυριαρχεί στην ειδησεογραφία της διεθνούς επικαιρότητας. Οι συνέπειες του Brexit αλλάζουν τους πρωθυπουργούς σαν τα πουκάμισα στο μεγάλο νησί. Στην πυρά συντηρητικοί και Εργατικοί.
Στην πατρίδα του κοινοβουλευτισμού οι πρωθυπουργοί δεν προλαβαίνουν καν να ζητήσουν μια δεύτερη ευκαιρία από τους πολίτες "για να ολοκληρώσουν το έργο τους". Φεύγουν πριν την ώρα τους, πληρώνοντας για τα λάθη τους. 
Στην δική μας χώρα οι πρωθυπουργοί δεν προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν το έργο τους σε δύο τετραετίες και για αυτό ζητούν να κυβερνήσουν μόνοι τους και μια τρίτη τετραετία. 
Αυτή είναι και η θεμελιώδης διαφορά από τη δημοκρατία της Μεγάλης Βρετανίας. Εκεί έχουν πραγματική κοινοβουλευτική δημοκρατία, ενώ εμείς έχουμε μια πραγματική πρωθυπουργοκεντρική δημοκρατία. Ο πρωθυπουργός λειτουργεί ως απόλυτος άρχων. Αποφασίζει ακόμα και για το πότε θα γίνουν εκλογές. Είναι στο χέρι του να αιφνιδιάσει η να μην αιφνιδιάσει τους πολιτικούς του αντιπάλους με πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Εξαρτάται από το αν κοιμήθηκε καλά το βράδυ ή πώς θα ξυπνήσει το πρωί, η αν θα νευριάσει με κάποιον το μεσημέρι. Και φυσικά ούτε λόγος να γίνεται για την διάκριση των εξουσιών. Ελέγχει απόλυτα τις δύο από τις τρεις. Την εκτελεστική και τη νομοθετική, χωρίς να βάζουμε το χέρι μας στη φωτιά ότι η τρίτη η δικαστική λειτουργεί εντελώς ανεξάρτητη από τις άλλες δύο. 
''Βασικά εγώ είμαι η δημοκρατία'', είχε πει ο Σαρλ Ντε Γκολ, απηχώντας τον Λουδοβίκο ΙΔ'. Στην Μεγάλη Βρετανία δημοκρατία είναι το Κοινοβούλιο. Στην Ελλάδα δημοκρατία είναι ο πρωθυπουργός.
 Ίσως αυτό να είναι σήμερα και το μεγαλύτερο πρόβλημα των σύγχρονων δημοκρατιών: η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια ενός πρωθυπουργού ή μιας εκτελεστικής εξουσίας όπου εκλεγμένοι πολιτικοί υποβαθμίζουν και διαβρώνουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, ενώ προσποιούνται ότι τους σέβονται. Και αυτό σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα. Εκτός από έναν παντοδύναμο πρωθυπουργό, έχουμε και μια εντελώς αδύναμη αντιπολίτευση.
Μιλάμε για μεγάλη ασθένεια της δημοκρατίας μας καθώς δεν λειτουργεί ο πολιτικός ανταγωνισμός. Είναι ένα σύμπτωμα κρίσης του πολιτικού μας συστήματος που έχει εξελιχθεί σε σοβαρή κρίση δημοκρατικής αντιπροσώπευσης, πρόβλημα που διογκώνεται από τα φαινόμενα της μεγάλης αποχής των πολιτών από τις κάλπες και από την κρίση αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης στα κόμματα και τους θεσμούς.
Πάντως παρά τα προβλήματα, είμαστε τυχεροί. Δεν μας έχει προσβάλλει η ασθένεια που χτυπά τους πρωθυπουργούς στη Μεγάλη Βρετανία, οι οποίοι μετά το Brexit βρίσκονται στα μαχαίρια με το βρετανικό κοινοβούλιο και το αποτέλεσμα αυτής της διαμάχης είναι να χάνουν τη δουλειά τους. Γιατί αυτές τις μάχες που διεξάγονται τακτικά στη δημοκρατία της Μεγάλης Βρετανίας, τις κερδίζει πάντα το Κοινοβούλιο. Πάντως τα όσα συμβαίνουν σήμερα στη Μεγάλη Βρετανία, είναι και ένα μάθημα για εμάς τους Έλληνες για το που μπορεί να οδηγήσει ένα δημοψήφισμα όταν οι πολιτικοί σέβονται το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας των πολιτών.
Το δημοψήφισμα μοιάζει δημοκρατικό αλλά δεν είναι. Αντίθετα είναι ''όπλο στα χέρια δικτατόρων'' όπως είχε πει η Μάργκαρετ Θάτσερ. Και στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας φάνηκε πόσο εύκολα το λαϊκό αίτημα για περισσότερη δημοκρατία μπορεί να καταλήξει να έχει αντίθετα αποτελέσματα.
Ευτυχώς εμείς εδώ στην Ελλάδα μια σωτήρια κολοτούμπα την ύστατη ώρα, μας βοήθησε να αποφύγουμε τις μεγάλες περιπέτειες. Πολλές φορές ένα ταπεινό ΝΑΙ είναι σημαντικότερο από ένα περήφανο ΟΧΙ!