Πηγές πολιτισμού: Ιστορικό Αρχείο Λαμίας

“Αν δεν ξέρεις την ιστορία σου, δεν ξέρεις τίποτα. Είσαι σαν ένα φύλλο, που δεν ξέρει ότι είναι μέρος ενός δένδρου”.                          (Michael Crichton)

Ήταν αρχές τα δεκαετίας του ’70, που διατυπώθηκε η πρόταση (από τον κ. Τριαντ. Παπαναγιώτου) για δημιουργία ενός τοπικού αρχείου, που θα συγκέντρωνε το γραπτό ιστορικό πλούτο του τόπου. Το 1973 ιδρύθηκε το “Τοπικόν Ιστορικόν Αρχείον Λαμίας” και υπαγόταν στο Υπουργείο Πολιτισμού-Επιστημών σε σύνδεση με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ).
Η συγκέντρωση, διαφύλαξη, ταξινόμηση και αξιοποίηση όλων των ιστορικών εγγράφων, βιβλίων, κειμηλίων, από όλες τις αρχές του τόπου (δημόσιες, εκκλησιαστικές, δημοτικές), αλλά και από ιδιώτες ήταν οι σκοποί που το Αρχείο αυτό είχε να επιτελέσει. Κι όλα άρχισαν από τη συγκέντρωση του υλικού, που ευτύχησε η προσπάθεια στο πρόσωπο του φιλολόγου-καθηγητή κ. Δημ. Νάτσιου. Η πετυχημένη απόσπασή του στη θέση του προϊσταμένου του Αρχείου συνέβαλε στην επιτυχία του σκοπού. Πολύτιμο έντυπο υλικό παλιών εφημερίδων, αρχείο συμβολαιογράφων και δικαστικών αποφάσεων, Πρακτικά δημοτικών συμβουλίων και τόσα άλλα, άρχισαν να κατακλύζουν τον περιορισμένο χώρο, ενός διατηρητέου μεν, αλλά ακατάλληλου για το σκοπό που χρησιμοποιείτο. Ήταν η οικία της Ξανθής Θεοδωράκου, δωρεά στο Δήμο Λαμίας.
   Ο θησαυρός του Ιστορικού αρχείου, μετά την ταξινόμηση, βιβλιοδεσία και αρχειοθέτηση άρχισε να αποδίδει με πολλές εργασίες-μελέτες από ντόπιους κυρίως αλλά και από επήλυδες ερευνητές-συγγραφείς. Η μεταφορά του Αρχείου στο υπόγειο του νεότευκτου κτιρίου (στην οδό Αινιάνων 6) που ανήκει στο Δήμο Λαμίας, βελτίωσε κάπως το θέμα του χώρου, αλλά παρέμενε μικρός, επιτρέποντας μόνο την αποθήκευση του υλικού.
Το 1991 μετονομάστηκε σε “Γ.Α.Κ. – Αρχεία Νομού Φθιώτιδας” και πλέον υπαγόταν στο υπουργείο Παιδείας (αυτοτελής υπηρεσία). Η αλλαγή αντίληψης στα χρόνια που ακολούθησαν για διάσωση του αρχειακού υλικού των υπηρεσιών, σε συνδυασμό με τις πολλές ερευνητικές εργασίες σε θέματα του τόπου, έφερε μεγαλύτερο όγκο, που πλέον αδυνατεί να αποθηκεύσει ο περιορισμένος χώρος που απέμεινε. Σε βιβλιοθήκες από ντέξιον, αλλά και κάτω στο δάπεδο, υπάρχει σπουδαίο ταξινομημένο υλικό, που όμως απαιτεί … οδικό χάρτη για να το βρίσκουν.
Η δραστήρια κ. Σοφία Βακιρτζηδέλη, με κατάλληλες σπουδές, που διαδέχθηκε τον κ. Δ. Νάτσιο, αναζήτησε λύση στο καίριο πρόβλημα του χώρου. Σε συνδυασμό με τη συμπλήρωση 40 χρόνων λειτουργίας του Ιστορικού Αρχείου Λαμίας έγινε εκδήλωση στις 4 Νοεμβρίου 2013, με έκθεση υλικού και ομιλίες, με την παρουσία του Δημάρχου. Με επίσημο, αλλά και ανεπίσημο τρόπο (σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις) τέθηκε το θέμα ενός άλλου χώρου. Δυστυχώς δεν έκαναν τίποτα. Αλήθεια ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Λαμίας, με αρμοδιότητα σε πολιτιστικά θέματα, αφού έλαβε γνώση του προβλήματος (νομίζω ότι έκανε και επίσκεψη στο χώρο) γιατί δεν έκανε τίποτα;  Ο γράφων έθεσε το θέμα στο Δήμαρχο, προτείνοντας μάλιστα ένα χώρο στο νέο δημαρχείο (κτίριο του πρώην νοσοκομείου Λαμίας), που θα επιτρέπει την αποθήκευση του υλικού, τη συντήρησή του και τη λειτουργία αναγνωστηρίου-μελέτης, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει σωστά. Αντ’ αυτού, ο Δήμαρχος πρότεινε κάποιο κτίριο σε ανενεργό δημοτικό σχολείο εκτός της πόλης, που όμως δεν παρέχει ασφάλεια για το πολύτιμο αρχειακό υλικό. Τελικά δεν έκανε τίποτα.
Στα χρόνια των υπολογιστών, του Διαδικτύου και της ψηφιοποίησης, η Λαμία αδιαφορεί για τον πολιτιστικό της πλούτο, που είναι στο πάτωμα ή σε μια αποθήκη στο χωριό Βαρδάτες (μέσα στην υγρασία και στα ποντίκια) όπου μεταφέρθηκε από διάφορες υπηρεσίες, επειδή δεν έχουν πού να το βάλουν. Θα ήταν επιθυμητή μια απάντηση από το Δήμαρχο για τοσημαντικό αυτό πρόβλημα, αλλά - μέχρι τώρα - δεν είχαμε την τιμή μιας απάντησης.
Με την ευκαιρία, θα ήταν ενδιαφέρουσα η τοποθέτηση και των άλλων υποψηφίων για το Δήμο Λαμίας, στο σημαντικό για κάποιους αυτό θέμα. Φαίνεται ότι η προεκλογικές προσφορές για το στέγαστρο του ΔΑΚ Λαμίας είναι πιο σημαντικές, εφόσον οι φίλαθλοι του ποδοσφαίρου είναι ως ψηφοφόροι περισσότεροι από τους λίγους με πολιτιστικά ενδιαφέροντα.
Όλοι ζούμε κάτω από τον ίδιο ουρανό, αλλά δεν έχουμε όλοι τον ίδιο ορίζοντα.

Γράφει ο:
Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
φυσικός