Η Ευρώπη αυτοκτονεί!

Γράφει ο
Χρήστος Αλεξανδρής

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, από αυξανόμενα κύματα πολιτικής αβεβαιότητας, από μια άνευ προηγουμένου αστάθεια και μια βαθιά ανατροπή του διεθνούς συστήματος ασφάλειας.
Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες της παλιάς τάξης πραγμάτων που εδράζονταν σε ένα πνεύμα διεθνούς συνεργασίας, αλληλεξάρτησης μεταξύ των κρατών και αλληλοκατανόησης μεταξύ των ηγετών και έχουν αυξήσει τις εντάσεις και τις συγκρούσεις. Όλες αυτές οι εξελίξεις δεν αφήνουν φυσικά ανεπηρέαστες τις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών, ενώ επηρεάζουν βαθύτατα την οικονομική και κοινωνική ζωή των Ευρωπαίων πολιτών.
Το Νόμπελ της Οικονομίας για το 2026 δόθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία Επιστημών σε δύο Αμερικανούς καθηγητές, Ρόμπερτ Χολ και Μάικλ Γούντφορντ, για το έργο τους «Τα μικροοικονομικά των νοικοκυριών είναι τα θεμέλια της μακροοικονομικής σταθερότητας». Το βασικό συμπέρασμα της εργασίας τους, που στηρίζεται σε έρευνα και μελέτη δύο δεκαετιών, είναι ότι «η διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας είναι εφικτή μόνο αν λαμβάνονται υπόψη οι αποφάσεις που παίρνουν καθημερινά, σε μικροοικονομικό επίπεδο, νοικοκυριά και επιχειρήσεις».
Μια διαπίστωση των δύο καθηγητών που έχει άμεση σχέση με τα τεκταινόμενα σήμερα στην Ευρώπη, όπου εκατομμύρια καταναλωτές και δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις δοκιμάζονται από μια βαθιά ενεργειακή κρίση, από συνεχείς πληθωριστικές πιέσεις και από μια διατάραξη ολόκληρης της εφοδιαστικής αλυσίδας που έχει εκτοξεύσει το κόστος ζωής. Οι κυβερνήσεις συνηθίζουν να μιλούν για δημοσιονομική πειθαρχία και μακροοικονομική σταθερότητα, αλλά για τα εκατομμύρια νοικοκυριά και τους εργαζόμενους αυτό που μετράει είναι το κόστος ζωής και οι προοπτικές βελτίωσης της ζωής των παιδιών τους.
Δυστυχώς, σήμερα η αίσθηση της προόδου και της κοινής ευημερίας χάνεται σταδιακά στην Ευρώπη, με τις ανισότητες εισοδημάτων και πλούτου να γίνονται εκρηκτικές, προκαλώντας κύματα κοινωνικών διαμαρτυριών και οδηγώντας τα πράγματα στα άκρα.
Σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν αμήχανες και ανήμπορες να αντιδράσουν την άνοδο λαϊκίστικων, εθνικιστικών και ξενοφοβικών κινημάτων στο εσωτερικό των χωρών τους. Το άκρως ανησυχητικό είναι η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων και η ταυτόχρονη υποχώρηση της δύναμης των κομμάτων του πολιτικού κέντρου στη Γερμανία και τη Γαλλία. Σε δύο χώρες όπου στηρίχθηκε ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα στη μεταπολεμική εποχή, εξασφαλίζοντας για τους λαούς όλων των χωρών ειρήνη, ευημερία, πολιτικές ελευθερίες, οικονομικές ευκαιρίες και αύξηση του βιοτικού επιπέδου.
Στη Γερμανία, η Ακροδεξιά ενισχύει συνεχώς τις δυνάμεις της και διεκδικεί να ορίσει αυτή τις εξελίξεις στην Ευρώπη, εκτοπίζοντας τις παραδοσιακές δυνάμεις της Χριστιανοδημοκρατίας του Μερτς και της σοσιαλδημοκρατίας του Σολτς. Τρόμο προκαλούν στους αναλυτές και οι εξελίξεις στη Γαλλία, όπου το κόμμα της Μαρί Λεπέν βρίσκεται προ των πυλών της εξουσίας, με τα προγνωστικά να τη θέλουν να κερδίζει τις εκλογές την άνοιξη του 2027.
Ανησυχητικές είναι και οι εξελίξεις στην Ισπανία, όπου η κυβέρνηση του σοσιαλιστή Σάντσεθ έπεσε και η χώρα οδηγείται σε εκλογές τον Νοέμβριο, με τα ακροδεξιά κόμματα να κερδίζουν έδαφος.
Η Ευρώπη παραμένει φυσικά μια μεγάλη οικονομική δύναμη, αλλά αυτό που την έκανε να ξεχωρίζει ήταν το κοινωνικό της κράτος και η φιλελεύθερη δημοκρατία της. Σήμερα, στο όνομα της ασφάλειας και της στήριξης της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία, πασχίζει να αποκτήσει τη δική της ευρωπαϊκή άμυνα. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ντύνουν την οικονομία τους στο χακί, διοχετεύοντας δισεκατομμύρια σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς και δαπανηρά προγράμματα άμυνας, αφαιρώντας πόρους από το κοινωνικό κράτος.
Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, αντιμέτωπες με το παλαιό δίλημμα «Βούτυρο ή κανόνια», βρίσκουν δισεκατομμύρια για να αντιμετωπίσουν την υπαρξιακή απειλή του πολέμου με τη Ρωσία, αλλά δεν έχουν καμία ιδέα για το πώς θα στηρίξουν τα λιγότερο προνομιούχα στρώματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Πώς θα μειώσουν τις ανισότητες; Πώς θα κλείσουν τις ρωγμές στο κοινωνικό κράτος που υπονομεύουν το βιοτικό επίπεδο και την ευημερία των λαών;
Με άλλα λόγια, ανησυχούν και φοβούνται για την άνοδο του αυταρχισμού και την επέλαση της ακροδεξιάς, αλλά, όπως αποδείχτηκε και στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, δεν κάνουν τίποτα για να την εμποδίσουν και να την αποτρέψουν.
Η Ευρώπη που χωρίζεται σε Βόρειους και Νότιους, σε μεγάλους και μικρούς, και πετάει την αλληλεγγύη στη θάλασσα είναι μια Ευρώπη που έχει αποφασίσει να αυτοκτονήσει.