Ο απόηχος των εξαγγελιών Τσίπρα στη ΔΕΘ - Η μάχη για το Κέντρο και οι αντιδράσεις των κομμάτων

Η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στη φετινή ΔΕΘ δεν ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Αντίθετα, άνοιξε έναν νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να επιχειρούν να τοποθετηθούν απέναντι στη νέα πολιτική πρόταση του πρώην πρωθυπουργού. Και πίσω από την αντιπαράθεση για τα επιμέρους μέτρα βρίσκεται ένα μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα μπορέσει να εκφράσει την επόμενη μέρα της Κεντροαριστεράς και, ευρύτερα, ποιος μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε ένα πρόγραμμα τετραετίας με έμφαση στην αύξηση των εισοδημάτων, τη φορολογική ελάφρυνση, την αντιμετώπιση της ακρίβειας, την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Στη δεύτερη παρουσία του στη Θεσσαλονίκη, κατά τη συνέντευξη Τύπου στο Βελλίδειο, επέμεινε στην αξιοπιστία και την εφαρμοσιμότητα των προτάσεών του, υποστηρίζοντας ότι η χώρα χρειάζεται ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο και όχι απλώς μια διαχείριση της υφιστάμενης κατάστασης.

Η κυβέρνηση πέρασε άμεσα στην αντεπίθεση. Η Νέα Δημοκρατία αμφισβήτησε την αξιοπιστία των εξαγγελιών, επαναφέροντας στο προσκήνιο το κυβερνητικό παρελθόν του Αλέξη Τσίπρα. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από τη δική του παρουσία στη ΔΕΘ, μίλησε για «εξαπάτηση» αντί για «αυταπάτη», επιχειρώντας να συνδέσει το σημερινό πρόγραμμα του πρώην πρωθυπουργού με την περίοδο 2015-2019.

Στο ΠΑΣΟΚ, η επιστροφή Τσίπρα στο προσκήνιο αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δημιουργεί έναν επιπλέον ανταγωνιστή στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να αναδείξει τις δικές της προτάσεις και ταυτόχρονα να υποστηρίξει ότι σημαντικό μέρος των εξαγγελιών της ΕΛ.Α.Σ. κινείται σε πεδία που το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη θέσει στο επίκεντρο της δικής του πολιτικής.

Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στον ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα, υπό τη Ρένα Δούρου στην Κοινοβουλευτική Ομάδα, επιχειρεί να διατηρήσει την αυτονομία του και να παρουσιάσει τη δική του πολιτική πρόταση στη ΔΕΘ. Η Δούρου έχει τονίσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα δώσει τη δική του μάχη με «επεξεργασμένο, κοστολογημένο πρόγραμμα», ενώ παράλληλα έχει αφήσει αιχμές για το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.

Η πολιτική διάσταση είναι προφανής: ΣΥΡΙΖΑ και ΕΛ.Α.Σ. απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό σε κοινό που προέρχεται από την ίδια πολιτική και εκλογική δεξαμενή. Ήδη δημοσιεύματα καταγράφουν τη μάχη των δύο πλευρών για την ίδια εκλογική βάση, με τον ΣΥΡΙΖΑ να επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να επιβιώσει αυτόνομα και την ΕΛ.Α.Σ. να διεκδικεί τον χώρο που άφησε πίσω της η παλαιότερη εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ.

Από διαφορετική αφετηρία ήρθε η επίθεση του Κυριάκου Βελόπουλου. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης έβαλε στο ίδιο κάδρο Μητσοτάκη, Τσίπρα και Ανδρουλάκη, καταγγέλλοντας τη συζήτηση περί «κοστολογημένων προγραμμάτων» και υποστηρίζοντας ότι τα τρία κόμματα που κυβέρνησαν ή διεκδικούν την εξουσία φέρουν ευθύνη για την οικονομική κατάσταση της χώρας. Η Ελληνική Λύση διακηρύσσει τη δική της αυτόνομη πορεία και απορρίπτει τη λογική συνεργασιών με τα υπόλοιπα κόμματα.

Ο Βελόπουλος, μάλιστα, επανήλθε με ξεχωριστή ανακοίνωση μετά τη συνέντευξη Τσίπρα στη ΔΕΘ, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελληνική Λύση αντιμετωπίζει το νέο εγχείρημα ως ακόμη μία εκδοχή του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος και όχι ως πραγματική αλλαγή πολιτικής.

Στο δεξιό πολιτικό φάσμα, ξεχωρίζει και η παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά. Ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε σκληρή κριτική στο οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ., υποστηρίζοντας ότι ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει μεταρρυθμίσεις που ο ίδιος είχε ακυρώσει και κάνοντας λόγο για «μεγάλα λόγια» και «επιστροφή στο ίδιο έργο». Η παρέμβαση έχει τη δική της σημασία, καθώς ο Σαμαράς εξακολουθεί να παρεμβαίνει στη δημόσια συζήτηση από μια σαφώς διαφορετική πολιτική αφετηρία τόσο από τον Τσίπρα όσο και από τη σημερινή ηγεσία της ΝΔ.

Την ίδια ώρα, η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η Πλεύση Ελευθερίας κινούνται σε διαφορετική αντιπολιτευτική γραμμή, με την έμφαση να πέφτει κυρίως στη συνολική αμφισβήτηση της κυβέρνησης και όχι στην αντιπαράθεση με την ΕΛ.Α.Σ. Αντίστοιχα, για τον Δημήτρη Νατσιό και τη Νίκη δεν προκύπτει μέχρι στιγμής μια εξίσου σαφής, ειδικά διατυπωμένη δημόσια αντίδραση στις εξαγγελίες Τσίπρα ώστε να μπορεί να αποδοθεί με ασφάλεια.

Το σημαντικότερο, πάντως, στοιχείο του απόηχου της ΔΕΘ είναι ότι η εμφάνιση Τσίπρα υποχρέωσε σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα να πάρει θέση απέναντί του. Η ΝΔ τον αντιμετωπίζει ως αντίπαλο που πρέπει να αποδομηθεί, το ΠΑΣΟΚ ως ανταγωνιστή για τον χώρο της Κεντροαριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ ως μια παράλληλη πολιτική δύναμη που διεκδικεί μέρος της εκλογικής του βάσης, ενώ τα κόμματα στα δεξιά επιχειρούν να διαφοροποιηθούν συνολικά από το δίπολο των μεγαλύτερων κομμάτων.

Έτσι, η πραγματική πολιτική σημασία της φετινής ΔΕΘ δεν θα κριθεί μόνο από το αν οι εξαγγελίες Τσίπρα θεωρήθηκαν πειστικές ή από το αν μπορούν να εφαρμοστούν δημοσιονομικά. Θα κριθεί κυρίως από το αν η νέα πολιτική του προσπάθεια μπορεί να μετατραπεί σε εκλογική δυναμική. Η επόμενη περίοδος αναμένεται να είναι κρίσιμη: ο Τσίπρας θα πρέπει να αποδείξει ότι η επιστροφή του δεν είναι απλώς προσωπική πολιτική επανεμφάνιση, αλλά μπορεί να οδηγήσει στη συγκρότηση ενός νέου πόλου εξουσίας. Και τα υπόλοιπα κόμματα θα πρέπει πλέον να απαντήσουν όχι μόνο στις εξαγγελίες του, αλλά και στο ενδεχόμενο η ΕΛ.Α.Σ. να αλλάξει τις ισορροπίες στον δρόμο προς την κάλπη.