Η ουσία της Παιδείας δεν είναι ψηφιακή !

Γράφει ο 
Γιώργος Καρανάσιος 
gkaranasios24@gmail.com 

Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία μπήκε με ορμή στα σχολεία. Tablets, υπολογιστές, ψηφιακά βιβλία και αμέτρητες εφαρμογές παρουσιάστηκαν ως το μέλλον της εκπαίδευσης. 
  Πολλοί πίστεψαν ότι η τεχνολογία από μόνη της θα λύσει τα προβλήματα της μάθησης. Όμως μια από τις πιο προηγμένες εκπαιδευτικά χώρες της Ευρώπης, η Σουηδία, αποφάσισε πρόσφατα να κάνει κάτι που σε πολλούς φάνηκε παράδοξο: να πατήσει φρένο στις οθόνες και να επιστρέψει στο μολύβι, στο χαρτί και στο έντυπο βιβλίο.
  Η απόφαση αυτή δεν προέκυψε από νοσταλγία για το παρελθόν. Προέκυψε από ανησυχητικά στοιχεία. Τα τελευταία χρόνια οι επιδόσεις των μαθητών στην κατανόηση κειμένου και στην ανάγνωση άρχισαν να πέφτουν. 
  Αυτό φάνηκε και στα αποτελέσματα του διεθνούς προγράμματος Programme for International Student Assessment που οργανώνει ο Organisation for Economic Co-operation and Development. 
  Σε μια χώρα που είχε συνηθίσει να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις, η πτώση αυτή προκάλεσε σοβαρό προβληματισμό.
  Οι ειδικοί άρχισαν να εξετάζουν τι φταίει. Ένα από τα συμπεράσματα ήταν ότι η υπερβολική χρήση ψηφιακών συσκευών μέσα στην τάξη δεν βοηθά πάντα τη μάθηση. 
Όταν ένα παιδί διαβάζει από οθόνη, συχνά διατρέχει το κείμενο γρήγορα και επιφανειακά. Η προσοχή αποσπάται εύκολα, οι ειδοποιήσεις και οι άλλες εφαρμογές δημιουργούν περισπασμούς και η συγκέντρωση μειώνεται. Αντίθετα, όταν το παιδί διαβάζει από έντυπο βιβλίο και γράφει με το χέρι, ο εγκέφαλος συμμετέχει πιο ενεργά στη διαδικασία. 
  Η γραφή με μολύβι ή στυλό δεν είναι απλώς μια παλιά συνήθεια. Είναι ένας τρόπος μάθησης που βοηθά την κατανόηση, τη μνήμη και τη συγκέντρωση.
  Γι’ αυτό η σουηδική κυβέρνηση αποφάσισε να ενισχύσει τις σχολικές βιβλιοθήκες, να αυξήσει τα έντυπα βιβλία στα σχολεία και να περιορίσει τη χρήση ψηφιακών συσκευών κυρίως στις μικρές τάξεις. 
  Στις τάξεις αφιερώνεται πλέον καθημερινά χρόνος για ανάγνωση βιβλίων, οι δάσκαλοι διαβάζουν δυνατά στους μαθητές και οι σχολικοί βιβλιοθηκονόμοι βοηθούν τα παιδιά να ανακαλύψουν τη χαρά της ανάγνωσης. 
  Η τεχνολογία δεν καταργείται, αλλά χρησιμοποιείται με μέτρο και στην κατάλληλη ηλικία.
  Το ενδιαφέρον είναι ότι την ίδια στιγμή πολλές χώρες αρχίζουν να συζητούν ξανά τα όρια της ψηφιακής εκπαίδευσης. Γιατί έγινε πλέον σαφές ότι η τεχνολογία είναι εργαλείο, όχι πανάκεια. Αν χρησιμοποιείται υπερβολικά ή χωρίς παιδαγωγικό σχεδιασμό, μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.
  Εδώ αξίζει να κοιτάξουμε λίγο και τον εαυτό μας. Στην Ελλάδα τα αποτελέσματα των μαθητών στο παραπάνω πρόγραμμα  δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών δυσκολεύεται ακόμη και σε βασικές δεξιότητες κατανόησης κειμένου και μαθηματικής σκέψης. 
  Με απλά λόγια, πολλοί μαθητές τελειώνουν το σχολείο χωρίς να έχουν κατακτήσει πλήρως τα θεμέλια της γνώσης: ανάγνωση, γραφή και αριθμητική.
  Αντί να μας προβληματίζει βαθιά, συχνά το αντιμετωπίζουμε με αδιαφορία ή με εύκολες δικαιολογίες *. Σαν να μην έχει σημασία αν ένας νέος καταλαβαίνει πραγματικά αυτό που διαβάζει ή αν μπορεί να σκεφτεί λογικά. Σαν να αρκεί να έχει “άποψη” για όλα, ακόμη και αν δεν έχει γνώση για τίποτα.
  Η πραγματικότητα όμως είναι απλή. Η ανάγνωση, η γραφή και η αριθμητική είναι το θεμέλιο κάθε μάθησης. Πάνω σε αυτές χτίζεται η σκέψη, η κρίση και η δημιουργικότητα. 
  Αν αυτά τα θεμέλια είναι αδύναμα, τότε όλο το οικοδόμημα της παιδείας γίνεται εύθραυστο.
  Το μάθημα που δίνει η Σουηδία είναι απλό αλλά ουσιαστικό: η πρόοδος δεν σημαίνει πάντα περισσότερες οθόνες και περισσότερη τεχνολογία. 
  Μερικές φορές σημαίνει επιστροφή στα βασικά. Στο βιβλίο, στο χαρτί, στη συγκέντρωση, στη βαθιά σκέψη. Πριν την τεχνολογία, η σκέψη.
  Γιατί η παιδεία δεν είναι θέμα εντυπωσιακών εργαλείων. Είναι θέμα ουσιαστικής μάθησης. 

*  Άρθρο - ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ:
"Όταν η Τάξη γίνεται αρένα η Κοινωνία γίνεται θεατής και οι Κυβερνήσεις κοιτάζουν αλλού", Καρανάσιος Γ.
Η σχολική βία αντικατοπτρίζει τα προβλήματα της ευρύτερης κοινωνίας μας, όπως : την αυξανόμενη βία των ανηλίκων, την ανοχή της κοινωνίας, την απουσία ορίων και ευθύνης, την αδράνεια και αδιαφορία, την αναξιοκρατία και την έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος.