Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΤΡΕΫΦΟΥΣ-ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΩ ΤΟΥ ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ.

Γράφει ο
Νίκος Ταξ. & Γεωρ. Δαβανέλλος.

Το κείμενο που ακολουθεί  γράφεται για μια απλή σύγκριση  αυτής της υπόθεσης με το σήμερα . Αν  μετά από τόσα χρόνια-από  εκείνο το μακρινό 1894- ο άνθρωπός διάγει μια καλύτερη ζωή, αν η Δικαιοσύνη λειτουργεί αμερόληπτα, αν οι Νόμοι τηρούνται  και εφαρμόζονται δεόντως, αν όλοι οι πολίτες τυγχάνουν την ίδια μεταχείριση, αν οι κοινωνικές δομές  λειτουργούν τόσο καλά ώστε ο καθένας, άσχετα  από  την οικονομική του και κοινωνική του  θέση να απολαμβάνει  τα αγαθά αυτών των υπηρεσιών. Τελικά, υπάρχουν αξίες, θεσμοί, αξιοκρατία, ελευθερία, απρόσκοπτη ενημέρωση, ισονομία; Δεν ζητώ την απάντηση, μονάχα τη σύγκριση και τα δικά σας συμπεράσματα.

     «Στα 1894, ο Ντρέυφους, λοχαγός του Γαλλικού στρατού, εβραϊκής καταγωγής, καταδικάζεται άδικα από τους ανωτέρους του για έσχατη προδοσία. Η Γαλλία χωρίζεται στα δύο καθώς περνά μια βαθειά πολιτική και ηθική κρίση. Ο δημοφιλής συγγραφέας  Ε. Ζολά ύψωσε το ανάστημά του καθώς οι ιδέες του περί δικαιοσύνης, δημοκρατίας κι ελευθερίας δεν τον άφηναν να σιωπήσει. Έπρεπε να υπερασπιστεί έναν αδικημένο και να καταρρίψει μια δικαστική πλάνη. Ο ίδιος βρέθηκε ένοχος για συκοφαντία κι έγραψε το περίφημο «Κατηγορώ» σαν μια έμπρακτη απόδειξη ότι οι διανοούμενοι πρέπει να παρεμβαίνουν στο δημόσιο βίο. Η δικαίωση ήρθε μετά τον θάνατο του συγγραφέα-10 χρόνια- Το 1906 με απόφαση δικαστηρίου αποκαταστάθηκε ην τιμή του λοχαγού  Ντρέυφους και ακυρώθηκε η ποινή που είχε επιβληθεί στο Ζολά».

Η ΥΠΟΘΕΣΗ και το πλαίσιο  των συνθηκών  κοινωνικών και οικονομικών, η δικαιοσύνη και η πολιτική κατάσταση στη Γαλλία το έτος 1894.

Η υπόθεση Ντρέυφους έφτασε κάποτε στο σημείο όχι μονάχα να διαιρέσει το Κράτος, τα κόμματα και να δημιουργήσει ατέλειωτες  συζητήσεις στα σαλόνια, αλλά και να φέρει το διχασμό ακόμη στις οικογένειες. Το ηθικό πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί ήταν από0 καιρό από εκείνα που δεν χωρεί πια καμία αμφιβολία πως η αθωότητα βρισκόταν σε διωγμό ή καλύτερα ήταν μια γελιοποίηση της δικαιοσύνης… Σχετικά με την ενοχή δεν υπάρχει κανένα διαφωτιστικό στοιχείο και απ΄όλη τη μελέτη της Υποθέσεως δεν προκύπτει παρά μόνο ένα στοιχείο, μια μονάχα αλήθεια η ΑΘΩΟΤΗΤΑ του Ντρέυφους. Το ότι όλες οι κατηγορίες που εστράφησαν εναντίον του Ντέυφους ήταν μάταιες  και φανταστικές, αυτό έχει αποδειχθεί από κάθε πλευρά.  Αντίθετα δεν υπάρχει πεδίο για στνεννόηση σχετικά με την ανακάλυψη των πραγματικών ενόχων.  Εκείνοι που βρίσκονται με το μέρος του Ντρέυφους  υποστηρίζουν ότι όλα τα βάρη βρίσκονται στο πρόσωπο του αντισυνταγματάρχη Ανρί και εκείνο του ταγματάρχη Εστερχάζι-συνολικά όμως βλέπουν την υπόθεση κάτω από το πρίσμα μιας πολύ κοινής υπόθεσης κατασκοπείας.

  Το Γενικό Επιτελείο θα μπορούσε να αποσοβήσει αυτή την υπόθεση μόνον και μόνον για να μη χάσει το γόητρό του. Κάτω από αυτή την προοπτική , το τελευταίο βιβλίο του Τομας, αποδίδει ολόκληρη την ενοχή στον Εστερχάζι και τον παρουσιάζει σαν τον μοναδικό δημιουργό αυτής της φοβερής Υπόθεση. Θα μπορούσαν να καταδικάσουν τον Ντρέυφους από λάθος και να αρνηθούν την αναθεώρηση της δίκης από διοικητική επιπολαιότητα και αδιαφορία… Η Υπόθεση Ντρέυφους είναι προπαντός μια υπόθεση γνώμης. Σε όλα τα στλάδια που σημείωσε η εξέλιξή της είτε λίγο είτε πολύ το μεγαλύτερο ρόλο τον έπαιξε ο τύπος. Αλλά ποιος τύπος; Όχι εκείνος που είναι η πιστή ηχώ του δράματος και που παραμένει αμερόληπτος και που θα εξέταζε την υπόθεση  κάτω από το πρίσμα της πραγματικής δικαιοσύνης, αλλά ο τύπος που συμβάδιζε με τις απόψεις της Κυβέρνησης, που ήταν προκλητικός, επιθετικός, καλής ή κακής πίστης, ο άτιμος τύπος. Κατά ένα μεγάλο μέρος ο τύπος, σκοτεινή δύναμη και βασικά αντιφιλελεύθερος, δίνει στην Υπόθεση, από την αρχή, από το ξεκίνημά της , αυτόν τον διφορούμενο χαρακτήρα, τον αποκαρδιωτικό, τον αινιγματικό. Ο τύπος δίνει ψεύτικες ειδήσεις για να πετύχει, χάρη στις διαψεύσει, καινούργιους δρόμους αναταραχής και δράσης. Αυτός αντικαθιστά την Δικαιοσύνη, την Αστυνομία κι ακόμη την ίδια τη Βουλή. Δεν διστάζει να κάνει  κάθε λογής εκβιασμό, να παρουσιάζεται σαν διαφωτιστικό στοιχείο και να ζητά συγχαρητήρια για τις επιτυχίες του, όπου βρίσκει την ευκαιρία να συγκεντρώνει δυνάμεις και στην ανάγκη να τις σπαταλά, να τις διασκεδάζει για να ξαναπάρει αργότερα περισσότερες. Αυτός ο τύπος έκανε την περίπτωση Ντρέυφους, Υπόθεση κι ύστερα έπλασε τον μύθο Ντρέυφους.

  Αλλά για να δημιουργηθεί ένας πραγματικός μύθος του χρειαζόταν και του έλειπε η γοητεία της σκέψης. Ο Κλεμανσώ και οι Ροσφόρ βέβαια ήξεραν να χρησιμοποιήσουν τον τύπο και να του εμφυσήσουν την πίστη τους ή το θυμό τους. Όση όμως κι αν υπήρξε η τόλμη τους, η μάχη δεν παρουσιάστηκε μεγαλειώδης. Μπήκαν στην κονίστρα ο Πεγκύ, ο Ζαρές, ο Λυσιέν Χερ, ο Μπαρρές, ο Μπουνετιέρ που έκαναν στη διαμάχη μια ασυνήθιστη σύγκρουση ιδεών.

   Εκείνοι που τους ονόμαζαν, με ένα καινούριο όνομα, οι «Διανοούμενοι» ήξεραν να δώσουν στις συζητήσεις μια γθική και νόμιμη αξιοπρέπεια, που έλειπε από αυτήν. Ο Μπαρές έγγραφο  στην εφημερίδα του Ντρυμόν, τα άρθρα του Ζολά που συνεβάδιζαν σχεδόν με εκείνα του Υβ Γκυγιό. Περίεργο ανακάτεμα που έμοιαζε πως αφορούσε τη διαύγεια από τη σκέψη. Παρουσιαζόταν κάπως χαώδης και με περίεργες φαντασίες, αλλά με δύναμη και ακρίβεια στην καθημερινή επαφή με τον αντίπαλο. Η Υπόθεση Ντρέυφους πήρε τώρα μιαν ιδιαίτερη αξία γιατί καθόρισε τον ρόλο που πρέπει να παίζουν οι «Διανοούμενοι» σε μια χώρα και τους έφερε αντιμέτωπους με τη ζωή και τους έβγαλε από τη βιβλιοθήκη όπου περνούσαν τις ώρες τους παίζοντας με τις γάτες.

  Η ομαδική κίνηση και ταυτόχρονα ξαφνική, των καθηγητών, των συγγραφέων, των καλλιτεχνών, ήταν μια ατράνταχτη  μαρτυρία πως δεν ήταν δυνατόν να κυβερνούν τη χώρα άνθρωποι που απομακρύνονταν από τους νόμους της σκέψης. Η σκέψη έπαιρνε τώρα μια συνειδητή θέση, γιατί έπρεπε να είναι, μέσα στη Δημοκρατία, μια ακατανίκητη δύναμη. Ωστόσο αυτή την αποκάλυψη την οφείλει στον τύπο. Σ’ αυτόν τον τύπο που ως τώρα δεν είχε  εμπλουτιστεί με υψηλές ιδέες και ήταν φανερή αυτή η στέρηση. Εδώ λοιπόν η διαμάχη έπαιρνε μια καινούρια αξιοπρέπεια και οι πρωταγωνιστές της που πρώτα παρέμειναν στο περιθώριο, τώρα έπαιρναν μορφή ήρωα. Το θύμα ενός λάθους ήταν ο ήρωας ενός δράματος και που δεν άργησε να γίνει το σύμβολο μιας παράταξης. Και μονάχα ο τύπος σημείωνε αυτές τις μεταμορφώσεις.

   Η Υπόθεση Ντρέυφους είναι ιστορική, η εμφάνιση μέσα στο φιλελεύθερο πλαίσιο του δημοκρατικού κοινοβουλευτικού καθεστώτος που επιτέλους εγκαθιδρύθηκε, εκείνη του τύπου σαν μια δύναμη της κοινής γνώμης, αλλά που είναι ίση με εκείνη του χρήματος.

   Μπροστά σε αυτή τη θεαματική εκδήλωση όλες οι αρχές άρχισαν να σημειώνουν μια δράση: η Κυβέρνηση, το Γενικό Επιτελείο, η Βουλή και ακόμη η ίδια η Δικαιοσύνη, αναγκάστηκαν να αναμιχθούν και να πάρουν μέρος ενεργό σε μια υπόθεση για την οποία είχαν συμφωνήσει να την εξαφανίσουν.

   Ο τύπος, ολόκληρος ο τύπος της δεξιάς και της αριστεράς έφερε τη νίκη στην υπόθεση. Φανέρωσε κατά έναν τρόπο μεγαλειώδη και νικηφόρο, την αναμφισβήτητη δύναμή του.

   Αυτή όμως η μάχη, πάνω από τη Βουλή, αυτή η αντικατάσταση μιας γραπτής δημαγωγίας με εκείνη του πραγματικού λόγου- δεν είναι μια απόδειξη της ανεπάρκειας του καθεστώτος των διασήμων σε σχέση με τη λαϊκή μάζα της χώρας; Μερικοί συγγραφείς, κάνοντας διάφορες σκέψεις πάνω στην Υπόθεση, μπόρεσαν να φτάσουν σε ένα αποτέλεσμα: μετά την υπόθεση τελείωσε η εξουσία της δημοκρατικής αριστοκρατίας κι από εδώ και εμπρός πρέπει να υπολογίζει κανείς τα πάντα στην εκδήλωση, που γράφεται καθημερινά σχετικά με την κοινή γνώμη. Ο Ζωρζ Σορέλ είπε: Η εξαφάνιση της δημοκρατικής αριστοκρατίας εξηγεί γιατί το κοινοβουλευτικό καθεστώς έγινε πια απόλυτα νοσηρό για τη Γαλλία.

   Εξαιτίας αυτής της διείσδυσης των δυνάμεων της κοινής γνώμης, της βάναυσης, της κομματικής και της τυφλής, στο πλαίσιο ενός καθεστώτος που τελευταία πήρε μια θέση χάρη στους εκλεκτούς αστούς και φιλελεύθερους- της παράδοσης (Βουλή, Κυβέρνηση, Δικαιοσύνη, Στράτευμα), η Υπόθεση Ντρέυφους είναι αναμφισβήτητα, όπως είπαν, μια «επανάσταση»

   Η  σημασία της δεν αναμετράται μονάχα με την ανανέωση του πολιτικού και διοικητικού κόσμου- που ήταν μια αναπόφευκτη συνέπεια - , αλλά και με τη δύσκολη θέση που βρέθηκε ξαφνικά το ίδιο κοινοβουλευτικό καθεστώς.

   Ποιά ήταν η πολιτική κατάσταση στα Γαλλία στα 1894; Ως τώρα η Δημοκρατία είχε αντιμετωπίσει και ανταπεξέλθει πολλές δυσκολίες. Πριν από όλα βγήκε σώα από τον Μπουλανζιανισμό. Από το 1889 κυβερνούσαν οι καιροσκόποι. Οι Ριζοσπαστικοί δυσφημίστηκαν από την υποστήριξη που προσέφεραν, μερικοί από αυτούς, στον στρατηγό Μπουλανζέ. Μέχρι το 1895 οι καιροσκόποι κράτησαν σταθερά την προεδρία της κυβέρνησης, δίνοντας καμιά φορά στους Ριζοσπαστικούς λιγοστά ψίχουλα εξουσίας μέσα στις ομάδες που είχαν πάρει το όνομα «δημοκρατικές συγκεντρώσεις».

Ποιοι ήταν οι καιροσκόποι; Ποια ήταν η πολιτική τους; Από οικονομικής πλευράς ήταν οπαδοί του προστατευτικού εμπορικού συστήματος. Όταν ο Φροϋσινέ ήρθε στην εξουσία τον Μάρτιο του 1890, ρύθμισε αμέσως το ζήτημα των τελωνιακών δασμών. Από το 1889 η Βουλή είχε ζητήσει, νε τους αγροτικούς και βιομηχανικούς αντιπροσώπους την ψήφιση του τελωνιακού δασμολογίου. Οι καιροσκόποι, αυτοί του φιλελευθέρου σχηματισμού έγιναν οι πρωταθλητές στην καινούρια αυτή πολιτική.

   Από διπλωματικής πλευράς, οι κυβερνήσεις τους προσανατολίζονταν προς τη ρωσική συμμαχία, όπου ο στρατηγός Λε Μπουτόν ντε Μπουαντεφρ φαίνεται πως υπήρξε, από της γαλλικής πλευράς, ο ουσιώδης δημιουργός. Η αποστολή ενός μέρους του γαλλικού στόλου στην Κροστάνδη, τον Ιούλιο του 1891 είχε σαν αποτέλεσμα διπλωματικές και στ6ρατιωτικές συμφωνίες μεταξύ του Τσάρου και της Δημοκρατίας. Έτσι ένα από τα θέματα της προπαγάνδας του Μπουλανζέ έπαψε να υπάρχει, η Γαλλία δεν ήταν πια απομονωμένη στην Ευρώπη.

   Επίσης η Δημοκρατία δεν ήταν πια απομονωμένη στη  Γαλλία χάρη στην πολιτική κατευνασμού και κατανόησης που ακολούθησαν οι καιροσκόποι. Κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες να προσελκύσουν μρ το καινούριο καθεστώς τη μάζα των Καθολικών που παρέμεναν αναποφάσιστοι.

   Είναι αξιοσημείωτο ότι ο πάπας Λέων ΙΓ είχε την πρωτοβουλία να στείλει στους Γάλλους καθολικούς οδηγίες που ολοένα ήταν και πιο έντονες και που τους ενθάρρυναν σ’ αυτή τη συνεργασία. Ο γαλλικός πολιτικός κόσμος δεν ήταν σε θέση να έχει πάνω σ’ αυτό το σημείο δικές του απόψεις. Οι Ριζοσπαστικοί ήταν αντίθετοι και άρχισαν να κάνουν λόγο κιόλας για τη διαίρεση των «Εκκλησιών» και του κράτους. Τον Φεβρουάριο του 1892 ανέτρεψαν την Κυβέρνηση και ζήτησαν να συζητηθεί στη Βουλή ένα σχέδιο νόμου πάνω στα σωματεία που θα είχε το αποτέλεσμα τον καθορισμό ενός κανονισμού στις θρησκευτικές Αδελφότητες.

   Ο καινούριος πρωθυπουργός, ο Λουμπέ, ανέλαβε την εξουσία με την υπόσχεση να διατηρήσει με σταθερότητα τη Συμφωνία με τον πάπα σχετικά με τα θρησκευτικά ζητήματα. Η πολιτική λοιπόν της «προσέγγισης» δεν ήταν καθόλου εύκολη.

   Είναι αλήθεια πως οι γενικές συνθήκες της γαλλικής πολιτικής υπέστησαν έναν κλονισμό εξαιτίας της κρίσης που παρουσιάστηκε στον Παναμά και που είχε σαν συνέπεια μια δυσμένεια στο δημοκρατικό κόσμο.

    Από τον Ρουβιέ ως τον Κλεμανσώ, από τον Σαρλ Φλοκέως τν Φρεϋνσινέ, από τον Ρενάκ ως τον Λουμπέ, χρειαζόταν, αν ήθελαν να διατηρηθεί η ίδια πολιτική, τουλάχιστον μια αλλαγή, δηλαδή νέα πρόσωπα. Ακόμη και το κοινοβουλευτικό καθεστώς παρουσιαζόταν τώρα στην κοινή γνώμη σαν ένα σύνολο αδυναμίας και διαφθοράς. Ο κάθε βουλευτής άρχισε να παρουσιάζεται σαν ύποπτος μπροστά στα μάτια της μάζας του λαού.

   Η αντικατάσταση όμως των παλαιών προσώπων με καινούρια δεν είχε σαν συνέπεια την αλλαγή της πολιτικής. Οι μετριοπαθείς είχαν ενισχύσει το όνειρο των καιροσκόπων κι ο Σαρλ Ντυπυί ακολουθούσε τα’ αχνάρια του Φρεϋσινέ. Οι εκλογές του 1893 είχαν ιδιαίτερο νόημα πάνω σ’ αυτή την πλευρά η κυβέρνηση έκανε έκκληση στους καθολικούς καλώντας τους να μπουν  στην πλειοψηφία. Ταυτόχρονα οι σοσιαλιστές πλησίασαν τους Ριζοσπαστικούς τον Μιλλεράν ντε Γκομπλέ και τον Πελλετάν.

   Το αποτέλεσμα ήταν, για την Κυβέρνηση, φαινομενικά, πολύ απογοητευτικό, οι συνεργαζόμενοι καθολικοί έφεραν μονάχα 30 έδρες, ο Αλμπέρ ντε Μον και ο Ζακ Πιού, οι αρχηγοί τους, έχασαν τις εκλογές. Ωστόσο οι μοναρχικοί κατέρρευσαν, οι ψήφοι τους δόθηκαν στους «δημοκρατικούς της Κυβέρνησης» που ήταν 311. Έτσι μετά από το χάσιμο της ψηφοφορίας οι «συνεργαζόμενοι» ψήφισαν με τους μετριοπαθείς δημοκρατικούς ή προοδευτικούς και εναντίον της σοσιαλιστικής αριστεράς των ριζοσπαστών. Οι εκλογές έφεραν αθτό το καινούριο γεγονός στην πολιτική ιστορία της Δημοκρατίας, υπήρχε τώρα στη Βουλή μια αντιπολίτευση της δεξιάς που ολοκλήρωνε το καθεστώς. Η «συνεργασία» είχε δημιουργήσει αυτή την εξέλιξη την τόσο αποφασιστική στην εσωτερική πολιτική.

   Έτσι εδραιώθηκε η Δημοκρατία και παρ’ όλο το κοινοβουλευτικό καθεστώς, υπήρχαν δημοκρατικοί της δεξιάς ή της αριστεράς, αλλά η δεξιά δεν ήθελε να επαναφέρει το ζήτημα των θεμελιωδών νόμων της χώρας. Το θέμα αυτό συνεζητήθη όταν ο Καζιμίρ Περιέ μπόρεσε να σχηματίσει, τον Νοέμβριο του 1893 μια κυβέρνηση που την αποτελούσαν αποκλειστικά οι « μετριοπαθείς» και είχαν αποκλεισθεί οι ριζοσπαστικοί. Ο διάδοχός του, ο Σαρλ Ντυπυί που ανέλαβε την εξουσία τον Μάιο του 1894, αναγκάστηκε να ακολουθήσει την ίδια τακτική. Η αντίθεση ανάμεσα στους μετριοπαθείς, τους «συνεργάτες» και τους ριζοσπαστικούς παρουσιαζόταν τώρα τόσο καθαρά που οι προοδευτικοί, που ήθελαν να πλησιάσουν την αριστερά, αναγκάστηκαν να σχηματίσουν μια «σχηματική» ομάδα. Τν Προοδευτική Ένωση. Η πολιτική προτίμηση ήταν φανερή πια:  οι βουλευτές του αριστερού κέντρου έπρεπε να εκλέξουν μεταξύ της πολιτικής της «συνεργασίας» που στηριζόταν πάνω στους μετριοπαθείς και τους προοδευτικούς – και εκείνης της ριζοσπαστικής αντιπολίτευσης που πλησίαζαν τους σοσιαλιστές. Η πρόοδος των τελευταίων αυτών στις εκλογές του 1893 ήταν τόσο φανερή που οι βουλευτές του αριστερού κέντρου, φοβισμένοι, προτίμησαν από την περιπέτεια μιας ριζοσπαστικο-σοσιαλιστικής Κυβέρνησης, την σταθερότητα και ασφάλεια μιας συνεργασίας μεταξύ των μετριοπαθών και προοδευτικών.

   Αυτή η λύση ικανοποιούσε ευρύτατα τη χώρα. Το τελωνειακό δασμολόγιο του 1891 και η ρωσική συμμαχία ήταν στοιχεία που έπαιζαν μεγάλο ρόλο πάνω στην κοινή γνώμη. Η οικονομική ευημερία δικαιολογούσε τη «συνεργασία». Η κυβερνητική αστάθεια δεν κλόνιζε σοβαρά ένα καθεστώς για το οποίο σκέπτονταν πως θα μπορούσε να βελτιωθεί. Η Δημοκρατία, ύστερα από είκοσι χρόνια αβεβαιότητας, φαίνονταν πως επιτέλους είχε εδραιωθεί.

   Μα αυτή η Δημοκρατία ήταν εκείνη των εκλεκτών, των σημαντικών προσώπων, αυτής της «δημοκρατικής αριστοκρατίας» για την οποία μίλησε ο Σορέλ.

   Το καθεστώς που έφτανε να εδραιωθεί στα 1894 ήταν εκείνο που από την αρχή είχε σαν αντικειμενικό σκοπό να συντρίψει την Κομμούνα των Παρισίων.

   Απ’ αυτή τη συντριβή, η εργατική κίνηση μόλις παρουσίαζε κάποια ζωή. Δεν ήταν ενωμένη, παρουσίαζε μια αβεβαιότητα στις μεθόδους της και στους αντικειμενικούς σκοπούς της και δεν είχε μια σταθερή σχέση στη Δημοκρατία.

   Στις αρχές του ΧΙΧ φιλελευθέρου αιώνα γίνονταν ακόμη μελέτες πάνω στην εργατική νομοθεσία και οι τελευταίες πρόοδοι πάνω στο συνδικαλιστικό δίκαιο δεν είχαν υιοθετηθεί με κανέναν τρόπο από την κοινή γνώμη.

   Ο εργατικός κόσμος είχε λάβει μέρος κατά ένα πολύ περιορισμένο τρόπο στον γενικό εμπλουτισμό της κοινωνίας. Είχε παραμείνει, βασικά, στο περιθώριο.

   Ο Λέων ΙΓ’ είχε απόλυτη συνείδηση για τον κοινωνικό κίνδυνο αυτού του οικονομικού φιλελευθερισμού. Η εγκύκλιος του Πάπα με τίτλο «Περί νέων πραγμάτων» που κυκλοφόρησε στις 15 Μαϊου 1891, είχε προσελκύσει την προσοχή των καθολικών πάνω σ’ αυτά τα προβλήματα. Πολλοί λίγοι όμως στη Γαλλία την ελιχαν ακολουθήσει κι ακόμη ανάμεσα στους «συνεργαζομένους». Ωστόσο η συνδικαλιστική κίνηση παρουσίαζε μια ανάπτυξη, εμπνεομένη από τον φλογερό μαρξισμό κάποιου Μπρους και κάποιου Ζυλ Γκεσντ, που είχαν επιστρέψει από την εξορία που έμειναν από το 1877. Η αμνηστεία του 1880 είχε επιτρέψει και την επάνοδο στη Γαλλία των αρχηγών της Κομμούνας. Τα συνδικαλιστικά συνέδρια είχαν αρχίσει να οργανώνονται από το 1890 και η Ομοσπονδία των Συνδικάτων που ακολουθούσε το σύστημα του Γκεσντ, συγκέντρωνε τις ενώσεις Συνδικάτων του ιδίου επαγγέλματος , ενώ παράλληλα από το 1892, η Ομοσπονδία των Εργατικών Σωματείων συγκέντρωνε τις τοπικές ενώσεις των συνδικάτων διαφόρων επαγγελμάτων. Παράλληλα με την συνδικαλιστική κίνηση, στα 1893 υπήρχαν και τέσσερα σοσιαλιστικά κόμματα οργανωμένα και μια κοινοβουλευτική σοσιαλιστική κίνηση γύρω από τον Ζαρές και τον Μιλλεράν με καμιά τριανταριά βουλευτές «ανεξάρτητους» «σοσιαλιστές» Οι μη κοινοβουλευτικοί σοσιαλιστές πήραν 18 έδρες στις εκλογές.

   Παρ’ όλη όμως τη διαίρεση και την αβεβαιότητα που παρουσίαζε η σοσιαλιστική κίνηση, ήταν ωστόσο ανησυχαστική εξαιτίας της προόδου που σημείωνε και από τις ορμητικές πράξεις της που, πολλές φορές θα μπορούσε κανείς να τις παρομοιάσει με εκείνες των αναρχικών. Το ακατανόητο του εργατικού προβλήματος από μέρους της  «δημοκρατικής αριστοκρατίας» ήταν ολοκληρωτκό. Ο Ζοννάρ, υπουργός Δημοσίων Έργων του Καζιμίρ Περιέ, δεν ήθελε να δεχτεί το συνδικαλιστικό δίκαιο στους υπαλλήλους των σιδηροδρόμων του κράτους. Ο Ντεσανέλ, ο Αντρέ Λε Μπον, ο Υβ Γκιγιώ, ήταν φιλελεύθεροι. Μπροστά στους εκλογείς τους, στη Συνέλευση, συμψήφιζαν μεθοδικά τις ‘κολλικτιβιστικές δοξασίες». Από την δεξιά, καταχειροκροτήθηκαν βέβαια, αλλά το ίδιο κι από τους «συνεργάτες» , τους μετριοπαθείς και τους προοδευτικούς. Οι συντηρητικοί ενώθηκαν με τον οικονομικό φιλελευθερισμό που ιδρύθηκε στα 1879, ακριβώς τη στιγμή όπου οι συνθήκες αυτού του φιλελευθερισμού ξαναβγήκαν στην επιφάνεια εξαιτίας της εργατικής κίνησης που σημείωσε μεγάλες προόδους.

   Η «συνεργασία» βρήκε κάποια διευκόλυνση με αυτό το πνεύμα που επικρατούσε. Αυτή η κοινωνική τύφλωση των συντηρητικών είναι εκείνη που εξηγεί την πολιτική της επιθυμητής συνεργασίας με το δημοκρατικό κόσμο, περισσότερο από την εργατική κίνηση.

   Είναι νοητή λοιπόν η ανησυχία των δημοκρατικών και η δυσπιστία των σοσιαλιστών, μπροστά στην περίπτωση Ντρέιφους, οι μεν δεν ήθελαν να δεχθούν αυτή την αταξία σε μια στιγμή που είχαν επιτύχει μια συμφιλίωση. Οι άλλοι δεν παραδέχονταν μια υπόθεση που ήταν αποκλειστικά αστική και που θα μπορούσε να διαιρέσει, χωρίς κανένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα τον εργατικό κόσμο. Έτσι κανείς δεν επιθυμούσε την Υπόθεση, ούτε από τις δημόσιες αρχές, ούτε από τους πολιτικούς κύκλους.

   Στα 1894, όταν ξέσπασε η Υπόθεση Ντρέιφους     οι καθολικοί και οι δημοκρατικοί συμφιλιώθηκαν. Υιοθέτησαν ένα καθεστώς που ανταποκρινόταν επιτέλους στις επιδιώξεις της «δημοκρατικής αριστοκρατίας». Οι επιθέσεις εναντίον της Δημοκρατίας παραμερίστηκαν. Η εργατική κίνηση, που μόνη δεν παραδέχεται και καταδικάζει το καθεστώς, προορίζεται από τη φύση της , να μη λάβει μέρος στη διαμάχη. Κανείς δεν πρόκειταιμ να ασχοληθεί με τον Ντρέιφους που δυο χρόνια αργότερα θ’ αποτελούσε έναν μύθο και που ολόκληρη η Γαλλία ωστόσο θα είχε διχαστεί.

                Το περίφημο  «ΚΑΤΗΓΟΡΩ»   στη δεύτερη επιστολή του Εμίλ Ζολά :

 KAΤΗΓΟΡΩ τον αντισυνταγματάρχη ντι Πατί ντε Κλαμ γιατί υπήρξε ο διαβολικός δημιουργός της δικαστικής πλάνης, ίσως ασυνείδητα όπως θέλω να πιστεύω, αλλά αργότερα υπερασπίστηκε το απαίσιο αυτό έργο επί τρία ολόκληρα χρόνια και μεταχειρίστηκε γι’ αυτόν το σκοπό ένοχες και δόλιες ραδιουργίες.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το στρατηγό Μερσιέ γιατί υπήρξε συνένοχος, τουλάχιστον από έλλειψη νοημοσύνης, σ’ ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του αιώνα που συνετάραξε και δίχασε τη Γαλλία.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το στρατηγό Μπιγιό γιατί ενώ είχε στα χέρια του ατράνταχτες αποδείξεις για την αθωότητα του Ντρέιφους, δεν τις μεταχειρίστηκε και ούτε τις εκτίμησε, αλλά προτίμησε να γίνει συνένοχος αυτού του βδελυρού εγκλήματος κατά του Ανθρωπισμού και της Δικαιοσύνης, για δυο λόγους:  για πολιτικούς σκοπούς και για να σώσει το ένοχο Γενικό Επιτελείο.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το στρατηγό Μπουαντέφρ καθώς και το στρατηγό Γκονζ γιατί έγιναν και αυτοί συνένοχοι σ’ αυτό το φοβερό έγκλημα , ο μεν πρώτος αναμφισβήτητα από πάθος προς τον κλήρο, ο δε δεύτερος , ίσως από μια καθαρή ουτοπία, ότι δηλαδή τον θεωρεί το Υπουργείο Στρατιωτικών αλάθητο και απρόσβλητο, ένα πραγματικό ημίθεο της εποχής μας.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το στρατηγό Πελιέ και τον ταγματάρχη Ραβαρί γιατί προέβησαν σε μια κακούργα ανάκριση, που ήταν κτηνωδώς μονομερής και που η έκθεση πάνω σ’ αυτή που υπέβαλε ο δεύτερος αποτελεί ένα ακαταμάχητο δημιούργημα της πιο αχαρακτήριστης αδικίας και εμπάθειας.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ τους τρεις γραφολόγους εμπειρογνώμονες, τους εξαίρετους κυρίους Μπελόμ, Κονάρ και Βαρινάρ γιατί συνέταξαν και υπέβαλαν εκθέσεις απατηλές και ψευδείς και θα τους απαλλάξω μονάχα της κατηγορίας όταν μια εμπεριστατωμένη και εξονυχιστική ιατρική εξέταση αποδείξει πως οι κύριοι αυτοί πάσχουν από μια αρρώστια που τους εμποδίζει να βλέπουν ή να κρίνουν.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ τους υπεύθυνους του Υπουργείου Στρατιωτικών γιατί τροφοδότησαν τον τύπο και ιδιαίτερα την εφημερίδα  «Αστραπή»   και την ‘Ηχω των Παρισίων» με ψευδείς πληροφορίες και με σκοπό να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη και να καλύψουν το ολοφάνερο έγκλημά τους.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το πρώτο Στρατοδικείο γιατί παραβίασε το δίκαιο και καταδίκασε έναν κατηγορούμενο , παίρνοντας σαν βάση ένα έγγραφο που παρέμεινε μυστικό.

ΚΑΤΗΓΟΡΩ το δεύτερο Στρατοδικείο γιατί κάλυψε την παρανομία αυτή, «κατόπιν ανωτέρας διαταγής» και έτσι διέπραξε κι αυτό, με τη σειρά του, το δικαστικό έγκλημα ν’ αφήσει ατιμώρητο έναν ένοχο.

Διαπιστώνοντας αυτές τις δίκαιες κατηγορίες δεν θέλω ν’ αγνοήσω ότι παραβιάζω τα άρθρα 30 και 31 του περί Τύπου νόμου της 25 Ιουλίου 1891, που τιμωρεί τα αδικήματα της δυσφημίσεως.

Σχετικά με τα πρόσωπα τα οποία κατηγορώ, δηλώνω κατηγορηματικά πως δεν είδα ποτέ, πως δεν έχω εναντίον τους καμιά μνησικακία, ούτε μίσος, ούτε εμπάθεια. Τα χαρακτηρίζω μονάχα ότι ανήκουν στα πνεύματα μιας κοινωνικής σαπίλας.

Το έργο μου αυτό, δηλώνω είναι ένας τρόπος για να επιταχυνθεί το έργο της Δικαιοσύνης που θα φέρει, πολύ σύντομα, στο φως την αλήθεια.

Τέλος, ομολογώ πως μια είναι η επιθυμία μου: Η Αλήθεια! Να έρθει στο φως η Αλήθεια. Κάνω έκκληση εν ονόματι της Ανθρωπότητας, που τόσα έπαθε και που έχει το δικαίωμα ν’ απολαύσει μια πραγματική ευτυχία! Η διαμαρτυρία αυτή δεν έχει κανένα ιδιαίτερο ελατήριο. Είναι η φωνή της καρδιάς μου!

Ας τολμήσουν λοιπόν να με οδηγήσουν στο Κακουργοδικείο και η δίκη ας γίνει κάτω από το φως και όχι μέσα στα σκοτάδια

        Αναμένω!

EMIΛ ΖΟΛΑ- ΚΑΤΗΓΟΡΩ

(ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΤΡΕΪΦΟΥΣ)-Η ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΛΑΝΗ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ  «ΔΑΜΙΑΝΟΣ»