ΚΩΣΤΑΣ Θ. ΡΙΖΑΚΗΣ: Ο ΕΡΗΜΙΤΗΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΛΑΜΙΑΣ! - ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ

Γράφει 
η Μαρία Σκουρολιάκου

    Πέρασαν σαράντα μέρες από την εκδημία του Ποιητή. Του ερημίτη ποιητή, γέννημα θρέμμα  της Λαμίας ΚΩΣΤΑ Θ. ΡΙΖΆΚΗ. Γράφω ποιητή με το  κεφαλαίο Π της ποίησης όχι μόνο γιατί έδωσε αληθινή ποίηση αλλά γιατί υπηρέτησε με την πιο ιερή σημασία τον «ΚΥΡΊΩΣ ΝΑΟ» της.

    Ο Κώστας Ριζάκης, δόθηκε ψυχή τε και σώματι στη Γραφή, στην ακατάπαυστη προσφορά της, τη δίχως προθέσεις και οφέλη, με ιδιαίτερη ανιδιοτέλεια, σε διαρκή δια ζωής εφημερία. Αόρατος για τον κόσμο, διάγοντας έναν ασκητικό βίο, αρνούμενος κάθε κοσμική αναγνώριση και παράλληλα μοιράζοντας ποιητική δωρεά σε πάρα πολλούς ποιητές της χώρας.

Το έργο που έχει δώσει μέχρι τώρα στην ελληνική λογοτεχνία είναι τεράστιο. Έχουν εκδοθεί δώδεκα  ποιητικές συλλογές, μία συγκεντρωτική, αμέτρητα ανέκδοτα ποιήματα, που θα αποδώσουν κάποια στιγμή στο ανυπολόγιστα πολλαπλάσιο. Παράλληλα διηύθυνε και συνδιηύθυνε  έξι ως τώρα λογοτεχνικά περιοδικά της επικράτειας, επιμελήθηκε  πάνω από 200 ποιητικά βιβλία και αφιερώματα και έχουν για το έργο του γραφεί και εκδοθεί πολλά μελετήματα.

     Ο Κώστας Ριζάκης μορφή πολυσύνθετη, τραγική συνάμα έζησε παρών- απών  στην πόλη της Λαμίας και τώρα υπάρχει αεί απών- παρών στην μεγάλη αγάπη του την ποίηση!

      Έγκλειστος εντός του ναού του, με τους αγίους της ζωής του, να  συνδέουν  τον κόσμο του με τον κόσμο των αδύτων, το αισθητό με το νοητό και να αγιάζουν στη γλώσσα ενός  ποιητή που συστρέφεται ανάμεσα στη δίψα της έμπνευσης και στη φωτιά της θλίψης.

    Ψάλλει από τα αναλόγια της ασκητικής του. ψάλλει Εκεί τα προσκυνητάρια, τα κεριά των ψυχών σε κηροπήγια σώματα που καίγονται πεπρωμένα κι ο Επιτάφιος στο βορεινό τοίχο με τη δική του αποκαθήλωση. Στο βάθος, το φως κρατημένο στο χώρισμα του ιερού, περιμένει  να κοινωνηθεί σε κάθε του ποίημα.

   Η μνήμη, ανελέητη χοάνη, καταπίνει την ψυχή σε μια Σισύφεια εναγώνια διαδρομή. Ο ποιητής  ομολογεί: «σταυρώθηκα για την ααγάπη». Μάχεται να απαλύνει τον πόνο, τη συντριβή, τη σφαγή των ονείρων. Η δύναμη μέσα του λάμπει θαμπή, πέτρινη, φλέγεται κι αν τα «πυκνά φυλλώματα του Χάρου φράζουν το πέρασμα», αντέχει, δαγκώνοντας τον ποιητή εαυτό του!

      Καθώς αδυνατεί  να αποφύγει τα τραύματα, πρέπει να τα ψηλαφίσει, να συμφιλιωθεί με το σκοτάδι, να το αφήσει να ηχήσει περιγράφοντας τον χαμό.

   Σε τούτη τη μοίρα, είναι στιγμές που μ’ έναν «καμβά» γεμάτο λέξεις, κεντάει εργόχειρα ποιήματα που νυχτερεύουν, για να μιλήσουν τις ώρες που δεν έζησε. Κι άλλοτε, για ζωντανούς κι απόδημους αφιερώνει αγάπη σεβαστική και τρυφερότητα ωσάν παιδί ορφανεμένο.

   Ύστερα πάλι οργίζεται με τις ρηχές αξίες τους κλέφτες της ψυχής, που σκυλεύουν και διαγράφουν άδικα, κουρσεύοντας την ελπίδα. «Τα βέλη πέφτουν βροχή». Πληγή κι αλάτι. Μετράει τις σαϊτιές και βρίσκει άπαρτο το κάστρο. Στο βάθος η ορμή απτόητη!

   Πικροί μονόλογοι  ξεδιπλώνονται σ’ ώρες καθόδου. «Μυστικός Δείπνος» κι «Επιτάφιος δρόμος» κι «η αποκαθήλωση» με υπέροχους στίχους που ονομάζουν την πορεία του ποιητή. Τον Γολγοθά δρόμο που ακολουθεί. Γιατί το ξέρει πως θα «κατέβει η Σταύρωση». Ύστερα η Μεγάλη Παρασκευή ξανά, της ύπαρξης, όπου η ψυχή «από τα μύρα ανασταίνεται» και απ’ την αληθινή αγάπη. Γιατί ο «Επιτάφιος δρόμος» έχει το τέρμα του σε μια Ανάσταση. 

        Ο Κώστας Ριζάκης  δεν γράφει για να παρηγορηθεί. Γράφει αυτογνωσιακά με την αποδοχή των τελεσίδικων και τη συνειδητή απόφαση  να δρασκελίσει το θάνατο  ανθρώπων και στιγμών παίρνοντας στον ώμο τη ζωντανή τους μνήμη. Να πορευτεί χωρίς ψευδαισθήσεις, κατάσαρκα φορώντας τη θλίψη.

   Ο θάνατος αλλάζει φορεσιές εντός του. Λέξεις και αισθήματα, ματωμένες ανατροπές κι αλήθειες, εκεί ξαποσταίνουν και μάχονται. Μέρες και νύχτες χρόνια και χρόνια  που η αγρύπνια κύμα, χτυπάει τον βράχο της υπομονής του. Διαρκής μετωπική στα κλειστά τοπία  της μεγάλης ακολουθίας του πόνου.

       Διακονεί φέγγοντας τα σκοτάδια του ναού με τις μνήμες γράφοντας και με τις σκιές. Οικειοποιείται τον εγκλεισμό ως λύτρωση και τον μετουσιώνει σε στίχους φαρμάκι και φάρμακο. Ψηλαφεί τα τραύματα τρυφερά, μολονότι τον στοιχειώνουν ανελέητα. Με τη λογική του τετελεσμένου σε μια στωική σιωπή  τάσσεται να υπηρετήσει την αλήθεια της ποίησης, βάλσαμο, στης ελπίδας τα λάγνα τάματα. «Την αλήθεια στην ποίηση έμαθα», θα πει.

      Πρόκειται για μια ατόφια ποίηση με πρώτη ύλη τον πόνο. Κάθε ποίημα αποτελεί μια πληγή που το αίμα της ξεπλένει ένα νέο ποίημα. «Στα γραφεία δε γράφεται η ποίηση» μας λέει. Κι έχει δίκιο. Στους καημούς που χαίνουν γράφεται, στις απώλειες, στο κλάδεμα των ημερών, στις νύχτες που οργώνει ο γυμνός μας δρόμος. Στο σώμα ως απουσία,  ως φορέα του ψυχικού πόνου.

    Η γραφή του εγκαυστική, χαράσσει το ποιητικό τοπίο δια παντός.

   Παραδίδει στους ερχόμενους ως παρακαταθήκη, λέξεις που μοσχοβόλησαν  σε στόματα αιώνων, στο ακήρατο φως του Δημοτικού τραγουδιού. Λέξεις και φράσεις συχνά από την Αγία Γραφή που κόσμησε η χρήση της ελληνικής γλώσσας.  Αυτή η γλώσσα που πάψαμε να μιλούμε οι νεοέλληνες, οι μετανεωτεριστές- μεταμοντέρνοι, οδηγούμενοι στα επιβαλλόμενα μέτρα και πρότυπα λόγου και ζωής. Αυτήν αναδεικνύει μοναχικός και άβροτος ο Κώστας Ριζάκης.

   Κι έχουμε μια ποίηση που ασθμαίνει για τον ποιητικό προορισμό. Μια ποιητική δημιουργία, όπου  ο ποιητής επεξεργάζεται, σκάπτει βαθιά τη γλώσσα, εξορύσσοντας το πολύτιμο μετάλλευμα της παράδοσης, τα Ομηρικά δώρα, τις λάμπουσες λαγαρές λέξεις που κρατούν οι

διανοούμενοι της οικουμένης ως ιερά σινδόνη, ως νέκταρ κι αρχαίο φυλακτό.

Ποίηση που κυοφορεί διαρκώς καινούργιους ήχους στο ποιητικό σύμπαν, άνεμος που φέρει σήματα απ’ την ξεχασμένη έρημο του λόγου στον χρόνο.  Γραφή που βαδίζει χιλιόμετρα για να φτάσει στην πηγή για νερό και ματώνουν τα πέλματα για να ξεδιψάσει το σώμα της ποίησης.

   Υφαίνεται με εντελώς ξεχωριστό τρόπο ως στίχοι, συλλαβές,  παίγνια συλλαβών, παρηχήσεις και συνηχήσεις. Λόγιο ύφος, συνύπαρξη λαϊκής και καθαρεύουσας, αλληγορία, υπαινιγμός, ειρωνεία και συνάμα δυνατή εικονοποιία, έξω από τα πλαίσια του ελεύθερου στίχου και με προσωπική στιχουργική.

Τα θέματα της ποίησής του, περνούν από το διυλιστήριο μιας ιδιαίτερης θέασης με πρόθεση να βασανίσει τον αναγνώστη και να τον εκ-παιδεύσει. Εκρηκτικά διακριτή η λεξιπλασία, η αφαιρετική δεξιότητα, οι σπασμένες φράσεις, η ανορθόδοξη χρήση της γλώσσας. Γραφή ελλειπτική, απόκρημνη, αλλά και με την αισθητική συγκίνηση, όπου η λεκτική και συντακτική λειτουργία γεννά δρόμους. 

Ο ΄Κώστας Ριζάκης «οδηγημμένος βλέμματι», «φυγοάνθρωπος», φυγοάπονος», καίγεται σύγκορμος, μετουσιώνοντας την απουσία σε φως: «φανοστάτης και αγάπης υψομέτρης». 

    Η καρδιά, γεννά την αγάπη, της οποίας ο δρόμος κατά τον ποιητή περνάει μέσα από την πτώση, τον πόνο. Ο Κώστας Ριζάκης θέλει, η κατάκτηση της αγάπης να περνά από μια πορεία καθοδική, πορεία πόνου. Να περνά μέσα από την εκμηδένιση του «εγώ» για να κατορθώσει τελικά αυτό το εξαγνισμένο εγώ να γεννηθεί μέσα στον άλλο. Διόλου ασύνδετη βέβαια με όλα τα προαναφερθέντα και η χριστιανική θρησκεία, ο Χριστός, η θυσία, το γκρέμισμα κι η προδοσία για να αξιωθεί το ανέβασμα, τη θέωση.

Εκεί, στη σκήτη του, υφαίνει το τοπίο της αγάπης και τη φυλάει απ’ τους εχθρούς της μιλώντας για τα παραμύθια και τις αλήθειες της, για ό, τι την αποδομεί, τη διαστρεβλώνει, την πληγώνει. Σκάβοντας το χώμα της, ακούραστος εργάτης, χωρίς ζωή, να καλλιεργεί ζωή, πολεμώντας την ψευδαίσθηση, το μάταιο, το ματαιόδοξο.

     Και βέβαια σε διαρκείς μάχες του εαυτού ανεβαίνοντας πεισματικά, ξάγρυπνος «στο  υπερώο των στίχων» φορτίζει τον λόγο. Τεχνουργεί με το αχ της ψυχής, της ζωής,  πατώντας στην κυριολεξία τον θάνατο με τη βαθιά γνώση και παραδοχή πως «Κι αφού εν τάφω θ’ αφεθείς, ξεφλούδισε το φως της.»

     Η ποίησή του θα πει κανείς, πως είναι δύσκολη, παράδοξη και θ’ απαντήσουμε, ναι, μας παιδεύει  με όλες τις ερμηνείες της λέξης,  αλλά  μένει να ‘’διαβάσουμε’’ πως χωρίς επιδίωξη ή ανταμοιβή, μεταλαμπαδεύει λέξεις απ’ όλα τα πολύτιμα της ελληνικής γλώσσας.  

      Ο Κώστας Ριζάκης, εργάζεται ως ιεραπόστολος της ποίησης. Για το πείσμα να γίνει αέναη σπορά στον λόγο χωρίς επιτηδεύσεις και δημόσιους κισσούς. Κυρίως με βαθύτατα ανθρωπιστικόν τρόπο, ποιητής αυτόχειρας κάθε απόλαυσης, μετασχηματίζει το πένθος της στέρησης και της απώλειας σε προσφορά. Τούτο σημαίνει, ένθεη διαδρομή. Δρόμον θυσίας και φυσικά γενναιότητα για κάθε ράπισμα σε όποια άρνηση συμβιβασμού, αφού παρακολουθεί άγρυπνα τον έξω κόσμο, οργίζεται, δεν αρκείται απλά σε κοινωνικές αναφορές αλλά με την ποίηση πολεμά για την ποίηση και για τον άνθρωπο. Ο Ριζάκης ζει μέσα στο ποίημα και για το ποίημα!

 Φορέας ενός ξεχωριστού βιώματος επιμένει «ανατόμος του αίματος», λειτουργεί προφητικά ως προς το μέλλον της ποίησης. Αγιογράφος κατά την αυτοαναφορά του υψιπετής μα συνάμα ταπεινός και κυρίως πολύ δυνατός. Μια ποιητική βακτηρία,  για το απολέμητο θηρίο κάθε προσωπικής μοίρας. Το στοιχείο αυτό επίσης  θαυμάζουμε στον Ριζάκη και σε κάθε άνθρωπο που καταφέρνει να νικά κάθε εν ζωή θάνατο.

      Ο Κώστας Ριζάκης  από το ψηλό μετερίζι του -μύθος και αλήθεια- αναμετριέται με την ουσία της ποίησης, την οποίαν δίνει μέσω μιας γραφής που μόνον εκείνος έχει δημιουργήσει, μιας  αποκλειστικά δικής του, μονογραφικής θα την έλεγα, ποιητικής.

      Ωσί παρών, τελεί σε χρόνον ενεστώτα, κεκλεισμένων των θυρών λειτουργία,  μακριά από της μέρας τ’ ατέλειωτα ψέματα, αφήνοντας έξω  στον περίβολο, του κόσμου τα φώτα.

    «Κι είναι το πρόσωπό μου μπρός στο φως αγκιστρωμένο όπως εγώ μες στο σκοτάδι» γράφει σ’ ένα  συγκλονιστικό του  ποίημα, που φέρει και τον τίτλο της συλλογής «Ο ΚΥΡΙΩΣ ΝΑΟΣ». Εκεί, προστάζει τον ποιητή: «άρπαξε  πηλοφόρι την καρδιά σου. Όρθωσε νέα μνήμη στο μυστρί».

    Και θα συνεχίζει στο σύμπαν  να διακονεί το ναό της ποίησης  με το μέσα φως των λέξεων, που θα επισκεφθούν δια χρόνου οι πιστοί να μυηθούν  στα βαθιά τους νοήματα.

Να κοινωνήσουν το σώμα και αίμα του εκούσιου πάθους.

Κι «ο τάφος μυρίστηκε άνοιξη».-